Ahmed al-Sharaa erfde een land in puin. Door de oorlog is de Syrische economie gehalveerd en leven negen op de tien mensen onder de armoedegrens. Volgens betrouwbare Israëlische bronnen heeft de prioriteit in Damascus weinig te maken met wederopbouw.
Het lijkt erop dat Al-Sharaa het grootste deel van de staatsmiddelen, inclusief buitenlandse hulp, inzet voor een groot staand leger en nieuwe wapensystemen, terwijl hij de omvang van deze inspanning verbergt. Zijn strijdkrachten worden nog niet als capabel beoordeeld, maar ze hebben oefeningen op brigadeniveau' gehouden. Ze worden georganiseerd in brigades, waarna divisies zullen volgen en ze zijn op zoek naar luchtverdedigingssystemen die de Israëlische luchtmacht kunnen beperken. Dit is het leger dat door Israël in december 2024 werd verwoest toen 480 aanvallen in twee dagen naar schatting 80 procent van het strategische arsenaal van Assad vernietigden. Het wordt opnieuw opgebouwd met geld dat bedoeld was voor de wederopbouw van het land.
Al-Sharaa heeft twee jaar lang geprobeerd de wereld ervan te overtuigen dat hij niet langer Abu Mohammad al-Jolani is. Hij sloot zich na de Amerikaanse invasie van 2003 aan bij Al-Qaeda in Irak, bracht vijf jaar door in de Amerikaanse gevangenis in Camp Bucca en keerde in 2011 terug naar Syrië om het Nusra-front op te richten. De Verenigde Staten bestempelden hem in mei 2013 als wereldwijde terrorist en stelden een beloning van 10 miljoen dollar op zijn hoofd, die pas in december 2024 werd ingetrokken.
In 2016 brak hij met Al-Qaeda en profileerde hij zich voortaan als nationalist. Nadat Damascus op 8 december 2024 was gevallen, maakte het legeruniform plaats voor pakken. In mei 2025 ontmoette president Donald Trump hem in Riyad, de dag nadat hij de opheffing van de sancties had aangekondigd, en in november werd hij de eerste Syrische president ooit die werd ontvangen in het Witte Huis, waar Syrië zich aansloot bij de coalitie tegen Islamitische Staat.
Deze gok had een logische grond: isolatie dreigde van een verwoeste staat nog een permanente mislukking te maken. Saoedi-Arabië en Turkije lobbyden voor het opheffen van de sancties, en Europa zag een weg om het land te stabiliseren en Syrische vluchtelingen naar huis te sturen. In mei 2025 hief de Europese Unie haar economische sancties op. In december 2025 trok het Amerikaanse Congres de Caesar Act in, en op 24 augustus 2026 schrapte Washington Syrië van de lijst van staten die terrorisme ondersteunen, een aanduiding die het land sinds 1979 had gedragen. Duitsland, dat in maart 2025 zijn ambassade in Damascus heropende en een jaar later al-Sharaa in Berlijn ontving, leidt nu de Europese hulpinspanningen.
Westerse regeringen en al-Sharaa hechten niet dezelfde betekenis aan het woord "stabiliteit". Europa heeft een Syrië nodig dat rustig genoeg is om de terugkeer van vluchtelingen te rechtvaardigen. Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten willen dat Damascus buiten de invloedssfeer van Iran blijft, en Washington wil een partner in de strijd tegen de Islamitische Staat. Al-Sharaa heeft ze allemaal nodig, en volgens Israëlische analyses gebruikt hij ze voor iets groters: het herstellen van Syrië als een regionale militaire macht.
Zijn plannen zijn blijkbaar gericht op het moment – zodra zijn opbouw voltooid is en de Amerikaanse aanwezigheid in Irak is afgenomen – waarop hij Hezbollah in Libanon en de pro-Iraanse milities in Irak kan aanvallen. Die doelwitten zijn ook vijanden van Israël, maar dat maakt het leger dat in Damascus vorm krijgt nog geen Israëlische troef. Zoals een veiligheidsfunctionaris het verwoordde:
"Ahmed al-Sharaa wil Syrië onder zijn leiding uitbouwen tot een regionale macht die in alle richtingen kijkt. Zodra hij daartoe besluit, zal hij ook zijn militaire kracht tegen Israël richten."
Allianties in het Midden-Oosten overleven zelden de vijand die ze heeft voortgebracht. Al-Sharaa's vijandigheid jegens Iran en Hezbollah vloeit voort uit zijn eigen geschiedenis: Iran en zijn milities hebben jarenlang gestreden tegen de opstand die hem aan de macht bracht. Dit alles zegt niets over wat een sterkere Syrische staat over tien jaar zal doen.
In september 2025 vertelde al-Sharaa aan verslaggevers dat een veiligheidsakkoord met Israël, naar het voorbeeld van het terugtrekkingsakkoord uit 1974, een "noodzaak" was.
Een jaar nadat hij deze vermeende "noodzaak" had verkondigd, kondigde al-Sharaa bij de VN aan dat de Golanhoogten "Syrisch zullen blijven" – mogelijk zodat Syriërs opnieuw op Israëlische boeren in de vlakte beneden kunnen schieten. Al-Sharaa voegde hieraan de klacht toe dat "Israël aanvallen uitvoert op Syrië. Er zijn 500 luchtaanvallen geweest, meer dan 1200 grensoverschrijdingen en 300 aanhoudingen. Dit staat haaks op de koers die we op mondiaal niveau zien."
Al-Sharaa vergat echter te vermelden waarom. Sinds al-Sharaa het regime van Assad omverwierp, zijn christenen, druzen, alawieten en andere minderheden het slachtoffer geworden van aanvallen die naar verluidt "genocidaal" zijn – terwijl al-Sharaa's plan voor de radicale islamisering van Syrië in een stroomversnelling raakt.
Het schrappen van Syrië van de lijst van staten die terrorisme ondersteunen door de regering-Trump lijkt te zijn gebaseerd op wensen in plaats van op feiten ter plaatse. Misschien hoopt de regering nog steeds – hoewel ze na haar aanvaring met Iran eigenlijk beter had moeten weten – dat het belonen van goed gedrag voordat het plaatsvindt op de een of andere magische manier ervoor zorgt dat het zomaar ontstaat, maar dat werkt simpelweg niet. Geschenken die te goeder trouw worden gegeven, vooral aan zogenaamd voormalige terroristen, kunnen gewoon in eigen zak worden gestoken in afwachting van de volgende.
De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Israel Katz, reageerde onmiddellijk op al-Sharaa: "De Golan onder Israëlische soevereiniteit is voor altijd een integraal onderdeel van de Staat Israël."
Op dit moment komt de eis van al-Sharaa neer op het verwachten dat de Verenigde Staten hun zuidwesten aan Mexico teruggeven.
Israël, dat duidelijk wordt gedreven door overleven, beschouwt zijn noordgrens als een kwestie van capaciteiten in plaats van verklaarde intenties: de rode lijnen die het meenam naar de door de VS bemiddelde besprekingen – die in augustus werden hervat na een opschorting van zes maanden – omvatten: een gedemilitariseerde Syrische Golan, geen Turkse militaire activiteiten in Syrië en geen strategische wapensystemen in Syrische handen.
Al-Sharaa heeft niet zomaar de ene beschermheer ingeruild voor de andere. Turkije heeft zijn opkomst mogelijk gemaakt en zal, op grond van een opleidingsovereenkomst van augustus 2025, wapensystemen leveren aan het nieuwe leger, maar Israëlische functionarissen verwachten niet dat hij Syrische bases zal overdragen aan Recep Tayyip Erdogan, ook al is dat wat Erdogan verwacht. Toen Israël op 18 augustus de Abu al-Duhur-luchtmachtbasis bombardeerde om een Turkse troepeninzet te voorkomen, noemde de Amerikaanse gezant de aanval een "onnodige escalatie", terwijl Israëlische bronnen oordeelden dat het al-Sharaa een keuze had bespaard die hij liever niet wilde maken.
Rusland is evenmin vertrokken. In augustus kwamen Rusland en Syrië overeen om de Russische militaire bases in Syrië, Tartus en Hmeimim, om te vormen tot gezamenlijke opleidingscentra waarbij Russische troepen aanwezig blijven, en in september meerde een Russisch konvooi aan in Tartus voor de eerste bevoorrading in het kader van de overeenkomst.
Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben hun eigen redenen om al-Sharaa voor zich te winnen. De val van Assad vernietigde de corridor die Iran decennialang had opgebouwd via Irak, Syrië en Libanon. Geld uit de Golfstaten kan dit verlies definitief maken. Saoedi-Arabië en Qatar hebben in april 2025 de achterstallige betalingen van Syrië aan de Wereldbank voldaan; een Saoedische delegatie ondertekende in juli van dat jaar overeenkomsten ter waarde van 6,4 miljard dollar, en DP World verwierf een concessie van 30 jaar ter waarde van 800 miljoen dollar voor de haven van Tartus. De gok is dat investeringen en eerbewijzen al-Sharaa in de richting van gematigdheid zullen sturen. Het zou wel eens kunnen lonen, maar de begunstigde, al-Sharaa, gebruikt een deel van de opbrengsten om zijn eigen gewapende macht op te bouwen.
Israël staat nu voor een probleem dat minder eenvoudig is dan Assad, die weliswaar vijandig was, maar afhankelijk van Iran en Rusland.
Israëlische veiligheidsbronnen geven toe dat de kans om grensafspraken vast te leggen werd gemist toen al-Sharaa nog zwak en pas aangetreden was, en zijn nu van mening dat een confrontatie slechts een kwestie van tijd is.
De communicatiecel die in januari in Parijs werd overeengekomen, bestaat nog steeds. Mossad-chef Roman Gofman had in augustus een ontmoeting met de Syrische minister van Buitenlandse Zaken Asaad al-Shaibani in Amman. De Israëlische defensie-instanties intensiveren het verzamelen van inlichtingen over Syrische strijdkrachten en bereiden zich voor op een grootschalige operatie mocht de troepenopbouw de bewegingsvrijheid van Israël bedreigen.
Een kanaal naar Damascus heeft Washington invloed opgeleverd die isolatie nooit had kunnen bieden, maar het mag geen geheugenverlies betekenen: het verleden van al-Sharaa is gedocumenteerd, zijn diplomatie is reëel en het leger dat nu vorm krijgt, behoort toe aan dezelfde man.
Of Ahmed al-Sharaa is veranderd sinds de wereld hem kende als al-Jolani, zal biografen bezighouden. De Israëlische strategen stellen die vraag niet meer. Zij tellen zijn brigades.
Pierre Rehov, afgestudeerd in de rechten aan de Universiteit Paris-Assas, is een Franse verslaggever, romanschrijver en documentairemaker. Hij is de auteur van zes romans, waaronder "Beyond Red Lines", "The Third Testament" en "Red Eden", die uit het Frans zijn vertaald. Zijn recentste essay over de nasleep van het bloedbad van 7 oktober, "7 octobre – La riposte", werd een bestseller in Frankrijk. Als filmmaker heeft hij 17 documentaires geproduceerd en geregisseerd, waarvan vele onder grote risico's zijn gefilmd in oorlogsgebieden in het Midden-Oosten, en die zich richten op terrorisme, vooringenomenheid in de media en de vervolging van christenen. Zijn nieuwste documentaire, "Pogrom(s)", belicht de context van eeuwenoude jodenhaat binnen de islamitische beschaving als de belangrijkste drijvende kracht achter het bloedbad van 7 oktober.