De beruchte "doemsklok" van Teheran was ontworpen om af te tellen naar de vernietiging van Israël in het jaar 2040. In plaats daarvan lijkt deze uiteindelijk te zijn gestopt bij het getal 2026, samen met vele leiders van het extremistische islamitische regime van Iran.
De ironie van de nederlaag van Iran door zijn twee meest gehate vijanden – de "Grote Satan" Verenigde Staten en de "Kleine Satan" Israël – moet enorm zijn in de grote steden van Iran, waar een groot deel van de burgerbevolking openlijk viert, niet het einde van Israël zoals bedoeld door sjiitische geestelijken, maar in plaats daarvan de verhoopte laatste dagen van een blijkbaar zeer gehaat regime.
Israël streefde er al lang naar om de prominente klok op het Palestina-plein in Teheran te vernietigen, en is er nu in geslaagd het grootste deel van de militaire en propaganda-infrastructuur van Iran uit te schakelen.
Israël en de VS hebben de plannen van Iran om Israël en de VS van de aardbodem te vegen gedwarsboomd en hebben de droom van de overleden despotische "Opperste Leider" Ali Khamenei van een sjiitisch islamitisch kalifaat dat het Midden-Oosten en daarbuiten domineert, een halt toegeroepen.
Hoewel gerust kan worden gesteld dat het door Iran beoogde kalifaat nu een voorbijgaande droom is, zal de ideologische leegte ongetwijfeld worden opgevuld door Turkije, dat lijkt te verlangen naar ofwel een herrezen Ottomaans Rijk ofwel een neo-Ottomaanse vorm van nationale islamitische dominantie. De eerste versie – in wezen een Turks Rijk – hield 400 jaar stand voordat het uiteindelijk in het begin van de 20ste eeuw werd verslagen als gevolg van de inspanningen van Mustafa Kemal Atatürk in de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog, die in 1924 eindigde.
In 1924 werd het Ottomaanse kalifaat officieel afgeschaft en werd onder leiding van Atatürk de seculiere Republiek Turkije gesticht. De islam werd afgeschaft als officiële staatsgodsdienst.
Tegenwoordig heeft echter een strikte vorm van soennitisch islamisme voet aan de grond gekregen in Turkije, wat onvermijdelijk leidt tot escalerende anti-Israëlische sentimenten. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan steunt de vijanden van Israël en spreekt dreigende woorden tegen Israël zelf.
Tijdens zijn lange ambtstermijn heeft Erdogan ernaar gestreefd Turkije te herdefiniëren als de rechtmatige erfgenaam van "een grootse imperiale beschaving waarvan de culturele, religieuze en strategische invloed zich uitstrekte van de Balkan tot het Arabische Schiereiland." Kortom, hij lijkt voorstander te zijn van de heropleving van een dominante islamitische beschaving met zichzelf als de voorbestemde leider. Antonio Bhardwaj van het Foreign Affairs Forum legt uit dat "het onmiskenbaar is dat Erdogan ernaar streeft zichzelf te positioneren als een moderne kalief of een neo-Ottomaans kalifaat te doen herleven."
Alsof dat nog niet hoogmoedig genoeg is, lijkt Erdogan, afgaande op zijn commentaar, zichzelf te beschouwen als de rechtmatige leider van de gehele moslimwereld. In de tussentijd ziet hij zichzelf kennelijk als "de volgende grote machtsmakelaar van het Midden-Oosten, die het leiderschap opeist terwijl er chaos heerst."
Bhardwaj voegt hieraan toe:
"Tijdens Erdoğans ambtsperiode heeft er binnen Turkije een systematische verschuiving naar islamisering plaatsgevonden. Zijn regering heeft het godsdienstonderwijs uitgebreid, de verkoop van alcohol aan banden gelegd en een conservatief sociaal beleid bevorderd.
"Deze maatregelen, in combinatie met de onderdrukking van seculiere instellingen, sluiten aan bij zijn verklaarde doel om een 'vrome generatie' op te voeden."
Het is duidelijk dat Erdoğan Turkije lijkt te beschouwen als de ware thuisbasis van een "vernieuwde kern van de islamitische beschaving, een centrum van de politieke islam en een cultureel baken geworteld in eeuwen van imperiale geschiedenis."
Dit is niets nieuws of verborgen. In de media die worden gecontroleerd door Erdogans AKP-partij zijn openbare oproepen gedaan voor de oprichting van een kalifaat. In 2020 bijvoorbeeld "spoorde het aan de regering gelieerde tijdschrift Gercek Hayat de Turken aan om 'zich voor te bereiden op het kalifaat', waarbij de cover impliciet gericht was aan Erdogan."
Wanneer Erdogan kritiek levert op de Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran, onthult hij wat lijkt op dubbelhartigheid. Ten eerste is Turkije een belangrijk lid van het westerse NAVO-bondgenootschap, maar toch heeft Erdogan zich geschaard achter vijanden van het Westen, met name het repressieve regime van Iran en jihadistische bondgenoten zoals Hamas in Gaza en de Houthi's in Jemen – die beiden hebben gezworen Israël en Amerika te vernietigen. Het is geen geheim dat leden van de Hamas-leiding zich al geruime tijd hebben gevestigd in Turkije.
Ten tweede lijkt Erdogan van plan te zijn een toekomstig soennitisch gedomineerd kalifaat te stichten met Istanbul als hoofdstad – waar het historische Ottomaanse kalifaat was gevestigd.
Volgens politiek analist Sinan Ciddi:
"Terwijl Washington zoekt naar manieren om de moorddadige heersers van Iran te verzwakken, werkt onze zogenaamde NAVO-bondgenoot Turkije overuren om de mullahs in leven te houden – en aan de macht...
"Voor Erdogan is een verzwakt islamitisch regime in Teheran veel nuttiger dan een democratisch regime dat zich mogelijk zou aansluiten bij het Westen....
"Voor Erdogan dient het in stand houden van een verzwakte Islamitische Republiek één overkoepelend doel: het blokkeren van de opkomst van een Amerikaans-Israëlische veiligheidsorde die de ambities van Turkije aan de zijlijn zou zetten."
Als men dit maar begrijpt, dat Erdogan en zijn politieke partij, de AKP, hun ideologische wortels hebben in het dogma van de Moslimbroederschap, dat "pleit voor een wereldwijd kalifaat dat wordt bestuurd door de sharia."
De stichter en Opperste Leider van de Islamitische Republiek Iran, ayatollah Ruhollah Khomeini, nam militante doctrines over die tot dan toe werden genegeerd door gevestigde sjiitische voorschriften — die hij overnam van de soennitische Moslimbroederschap. Deze doctrines richten zich in de eerste plaats op een "heropleving van het pan-islamitische kalifaat met als missie het verspreiden van de islam, met alle middelen die nodig zijn, inclusief geweld." In deze context is er weinig verschil tussen Erdogans islamistische houding en die van eerdere leiders van het sjiitische Iran en het soennitische Turkije: beiden omarmden uiteindelijk hetzelfde wereldbeeld van de Moslimbroederschap.
Erdogans nauwe band met de Moslimbroederschap heeft zich uitgestrekt over een periode van 50 jaar, en het is bekend dat leden van de Moslimbroederschap toevlucht hebben gekregen in Turkije. Volgens een rapport van het Counter Extremism Project hebben "analisten ook gesuggereerd dat Turkije wapens en activisten heeft geleverd aan de Moslimbroederschap voor haar activiteiten in Egypte."
Erdogan streeft niet alleen naar politieke relevantie in de islamitische wereld; hij streeft openlijk naar een leidende rol. Zoals de European Times meldt:
"Zijn neo-Ottomaanse houding is erop gericht de rol van Turkije als beschavingskern, als centrum van de politieke islam en als cultureel baken, geworteld in eeuwen van imperiale geschiedenis, nieuw leven in te blazen."
Erdogans diverse interventies in Syrië, Libië en de Zuid-Kaukasus, terwijl hij samenwerkt met het autocratische Qatar – de belangrijkste steunpilaar van de Moslimbroederschap – weerspiegelen zijn invloed in voormalige Ottomaanse gebieden. Het is ironisch dat "de aan de Iraanse staat gelieerde krant Kayhan Erdogan in 2024 beschuldigde van het streven naar 'heropleving van het Ottomaanse kalifaat', daarbij verwijzend naar zijn steun aan Syrische rebellen en territoriale ambities."
Nu Israël net zijn belangrijkste vijand, het Iraanse regime, aan het overwinnen is – dat erop uit is Israël van de kaart te vegen en vervolgens een kalifaat onder de sharia in de regio te vestigen – duikt er weer een soortgelijke moslimextremist op: de Turkse Erdogan.
Om zijn aanspraak op een prominente rol in de islamitische wereld te onderstrepen, versterkte Erdogan in maart 2025 zijn anti-Israëlische retoriek:
"In de grootste moskee van Turkije zei hij, zoals werd gemeld, tegen een menigte gelovigen: 'Moge Allah, ter wille van zijn naam, Al-Qahhar, Overwinnaar, Israël vernietigen en verwoesten.'"
Er is weinig verschil in retoriek tussen de verbale vijandigheid van Iran en die van Turkije jegens Israël. Turkije lijkt de opvolger van Iran te worden in het voortzetten van venijnige anti-Israël dreigementen in de moslimwereld, waarbij "Dood aan Israël" zelfs in het Turkse parlement wordt uitgesproken.
Voormalig CIA-analist Reuel Marc Gerecht, vorig jaar in een artikel met de vooruitziende titel "Erdoğan bepaalt zijn visie op Israel", schreef:
"Terwijl Erdoğan zijn macht in eigen land consolideert en zich voorbereidt om die naar het buitenland uit te breiden, heeft de weg vrijgemaakt voor een botsing met Israël. Turkije is inderdaad snel uitgegroeid tot misschien wel het grootste gevaar voor de Joodse staat in het Midden-Oosten, waardoor de dreiging van een conflict escaleert dat hij niet zal kunnen vermijden."
Misschien zal de VS pas beseffen dat het islamistische monster dat het naïef heeft gesteund, het Westen gewoon aan het lijntje heeft gehouden, wanneer de Turkse leider openlijk verklaart: "Dood aan Amerika." Dan, en alleen dan, zou de VS, samen met Israël, kunnen overwegen Turkije in toom te houden om ervoor te zorgen dat geen enkele toekomstige "doemsklok" ooit nog tegen Israël aftelt.
Nils A. Haug is auteur en columnist. Hij is advocaat van beroep en lid van de International Bar Association, de National Association of Scholars en de Academy of Philosophy and Letters. Dr. Haug heeft een doctoraat in apologetische theologie en is auteur van 'Politics, Law, and Disorder in the Garden of Eden – the Quest for Identity' en 'Enemies of the Innocent – Life, Truth, and Meaning in a Dark Age'. Zijn werk is gepubliceerd door First Things Journal, The American Mind, Quadrant, Minding the Campus, Gatestone Institute, National Association of Scholars, Jewish Journal, James Wilson Institute (Anchoring Truths), Jewish News Syndicate, Tribune Juive, Document Danmark, Zwiedzaj Polske, Schlaglicht Israel en vele anderen.